خبر فوریامروز

ماموریت آرتمیس و تلسکوپ نانسی رومان

بشر دیگر فقط مهمان موقت مدار زمین نیست. بررسی آخرین تحولات پایگاه قمری آرتمیس، شکارچی جدید ماده تاریک و ابزارهای سنجش حیات فرازمینی را در این گزارش هیجان‌انگیز بخوانید.

ماموریت آرتمیس و تلسکوپ نانسی رومان
ماموریت آرتمیس و تلسکوپ نانسی رومان — عکس: آرشیو ماگ بیت
خلاصه در یک نگاه
  • گزارش علمی و جامع از تازه‌ترین اکتشافات اخترفیزیک امروزه آغاز عملیات احداث کمپ دائمی انسان در قطب جنوب ماه، نخستین داده‌های ارسالی از تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومان و رصد اتمسفر سیارات فراخورشیدی.
  • بررسی جامع ابعاد فنی و کاربردی توسط تحریریه ماگ بیت.
  • پیش‌بینی اثرات کوتاه‌مدت و بلندمدت بر اکوسیستم فناوری.

بازگشت به قمر زمین، این‌بار برای ماندن؛ معماری کمپ قطب جنوب ماه

بیش از نیم قرن پس از پایان ماموریت‌های آپولو، اکنون امروزه انسان رسماً در حال تبدیل شدن به یک گونه چندسیاره‌ای است. با فرود موفق تجهیزات سنگین ماموریت آرتمیس در دهانه شکلتون (Shackleton Crater) واقع در قطب جنوب ماه، عملیات پی‌ریزی نخستین زیستگاه پایدار فرازمینی کلید خورده است.

انتخاب قطب جنوب ماه تصادفی نبوده است؛ قله‌های همیشه روشن این منطقه دسترسی مداوم به انرژی خورشیدی را تضمین می‌کنند، در حالی که در کف دهانه‌های تاریک و همیشه یخ‌زده آن، میلیاردها تن یخ آب محبوس شده است. این ذخایر یخی نه تنها آب آشامیدنی ساکنان پایگاه را تامین خواهد کرد، بلکه از طریق فرآیند الکترولیز خورشیدی به هیدروژن و اکسیژن مایع برای سوخت‌گیری فضاپیماهای عازم مریخ تبدیل می‌شود.

فناوری لباس‌های فضایی Axiom و راکتورهای هسته‌ای مینیاتوری بر روی ماه

فعالیت در سرمای استخوان‌سوز منفی ۲۳۰ درجه سانتی‌گراد دهانه‌های ماه نیازمند جهشی بنیادین در فناوری نساجی و مواد مهندسی بود. لباس‌های فضایی نسل جدید AxEMU مجهز به لایه‌های ضدغبار رگولیت، سامانه‌های بیومتریک پایش سلامت فضانورد و سیستم‌های پشتیبانی حیات ۴۸ ساعته هستند که دامنه حرکتی بی‌سابقه‌ای برای خم شدن زانوها و کاوش‌های ژئولوژیک فراهم آورده‌اند.

از سوی دیگر، تامین پیوسته برق پایگاه در شب‌های ۱۴ روزه قمری با راه‌اندازی راکتورهای هسته‌ای شکافت کوچک ۴۰ کیلوواتی (Fission Surface Power) تضمین شده است؛ انرژی پایداری که حیات پایگاه را مستقل از تابش آفتاب زنده نگه می‌دارد.

نمای تلسکوپ فضایی با سپر طلایی محافظ در مدار کیهانی بر فراز سحابی رنگارنگ
تصویر ۵: رصدخانه فضایی نانسی گریس رومان با میدان دید باز برای نقشه‌برداری جامع از توزیع ماده تاریک

نانسی گریس رومان؛ تلسکوپی با دید صدبرابر بازتر از جیمز وب و هابل

در فاصله ۱.۵ میلیون کیلومتری از زمین و در نقطه دوم لاگرانژی (L2)، تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومان (Nancy Grace Roman Space Telescope) نخستین رصدهای آزمایشی خود را آغاز کرده است. در حالی که تلسکوپ جیمز وب به خاطر نگاه عمیق و زوم فوق‌العاده‌اش روی لکه‌های کوچک کیهان شناخته می‌شود، نانسی رومان مجهز به یک دوربین غول‌پیکر ۳۰۰ مگاپیکسلی است که میدان دیدی ۱۰۰ برابر وسیع‌تر از هابل را در یک شات منفرد به ثبت می‌رساند.

این وسعت دید باورنکردنی به اخترشناسان امکان می‌دهد تا به جای مطالعه موردی یک کهکشان، کلان‌ساختار تارهای کیهانی و نقشه توزیع ماده تاریک در میلیاردها سال نوری را با دقت اعجاب‌انگیز بازسازی کنند.

رمزگشایی از شتاب انبساط کیهان و ماهیت مبهم انرژی تاریک

یکی از بزرگ‌ترین رازهای بی‌پاسخ فیزیک نظری، انرژی تاریک است؛ نیروی مرموزی که بیش از ۶۸ درصد جرم و انرژی جهان را تشکیل داده و باعث شتاب گرفتن انبساط کیهان می‌شود. با تجزیه و تحلیل صدها میلیون ابرنواختر نوع Ia توسط آرایه‌های سنسور مادون قرمز نانسی رومان، دانشمندان در تلاشند تا بفهمند آیا ثابت کیهان‌شناسی اینشتین واقعاً مقداری پایدار دارد یا در طول زمان دچار نوسان می‌شود.

پردازش حجم عظیمی از داده‌های پتابایتی این تلسکوپ، دقیقاً همان نقطه‌ای است که در آن جهش محاسباتی حاصل از پردازنده‌های نسل جدید کوانتومی به یاری اخترفیزیکدانان آمده تا الگوهای آماری غیرخطی را در کوتاه‌ترین زمان تحلیل کنند.

کرونوگراف اپتیکی؛ نگاه مستقیم به جهان‌های دارای آب مایع

شاهکار مهندسی دیگر این رصدخانه فضایی، ابزار کرونوگراف (Coronagraph Instrument) است. این وسیله نور خیره‌کننده ستاره مادر را تا ضریب یک به ۱۰ میلیارد مسدود می‌کند؛ درست مثل اینکه در فاصله صدها متری، روشنایی یک کرم شب‌تاب را در کنار یک نورافکن پرقدرت استادیوم رصد کنید.

این ابزار به رومان اجازه می‌دهد تا مستقیماً از غول‌های گازی و ابرزمین‌های نزدیک تصویربرداری کرده و ردپای گازهای بیومارکر نظیر بخار آب، متان و ازن را در اتمسفر آنها جستجو کند؛ گامی که ما را بیش از هر زمان دیگری به پاسخ این پرسش کهن نزدیک می‌کند: «آیا ما در این اقیانوس بی‌کران تنها هستیم؟»

فناوری‌های پایدار فضا؛ موهبتی برای نجات زیست‌کره زمین

شاید جالب‌ترین جنبه این سفر کیهانی، بازگشت دستاوردهای آن به زندگی روزمره روی زمین باشد. سیستم‌های بازیافت بسته آب و اکسیژن با راندمان ۹۸ درصد، پیل‌های سوختی پیشرفته و عایق‌های حرارتی فوق‌سبک طراحی‌شده برای ماه، همان تکنولوژی‌هایی هستند که برای تاب‌آوری اقلیمی و فناوری‌های مدیریت مصرف انرژی و پایداری در اکوسیستم هوشمند در ساختمان‌های امروزی به کار گرفته می‌شوند.

این مطلب را با دوستانتان به اشتراک بگذارید
م
نوشته‌ی
منا پدرام

روزنامه‌نگار حوزه‌ی علم و فضا؛ علاقه‌مند به روایت آدم‌ها و تغییراتی که فناوری در زندگی روزمره ایجاد می‌کند.

همه‌ی مطالب
مطالب پیشنهادی ماگ بیت

بیشتر از علم و فضا

مشاهده همه