خبر فوریامروز

اسپیکرهای اولتراسونیک پارامتریک و باریکه‌سازی صدا

شنیدن صدایی کریستالی و فراگیر درست کنار گوش شما بدون آنکه فرد کنار دستتان متوجه چیزی شود؛ باریکه‌سازی امواج اولتراسونیک، هدفون‌های مزاحم را به خاطره‌ها می‌سپارد.

اسپیکرهای اولتراسونیک پارامتریک و باریکه‌سازی
اسپیکرهای اولتراسونیک پارامتریک و باریکه‌سازی صدا — عکس: آرشیو ماگ بیت
خلاصه در یک نگاه
  • بررسی جامع و علمی تحول شگفت‌انگیز تجهیزات صوتی شخصی با تجاری‌سازی اسپیکرهای اولتراسونیک پارامتریک (Parametric Ultrasound Speakers) و باریکه‌سازی مستقیم صدا (Acoustic Sound Beaming) امروزه. تحلیل عملکرد آرایه‌های مبدل پیزوالکتریک میکرومتری، پدیده دمودولاسیون غیرخطی هوا، ردیابی بلادرنگ سر با سنسورهای رادار ۳D میلی‌متری، ایجاد حباب سکوت کامل برای افراد مجاور در دفاتر باز بدون نیاز به هدفون‌های خسته‌کننده، و سازگاری بی‌نقص این فناوری با محیط‌های کار هیبریدی و فضای نشیمن مدرن.
  • بررسی جامع ابعاد فنی و کاربردی توسط تحریریه ماگ بیت.
  • پیش‌بینی اثرات کوتاه‌مدت و بلندمدت بر اکوسیستم فناوری.

فرار از حبس گوش؛ چرا هدفون‌های سنتی در درازمدت برای سلامت شنوایی مضر هستند؟

با گسترش فرهنگ دورکاری، جلسات بی‌پایان آنلاین و تمایل به حفظ حریم صوتی در دفاتر کاری باز، استفاده ممتد از ایرپادها و هدفون‌های روگوشی به بخشی جدایی‌ناپذیر از سبک زندگی روزمره تبدیل شده است. با این حال، استفاده مداوم ۶ تا ۸ ساعته از هدفون‌ها تبعات فیزیولوژیک و پزشکی متعددی به همراه دارد: انسداد مجرای گوش خارجی و افزایش رطوبت که منجر به عفونت‌های قارچی می‌شود، خستگی غضروف گوش ناشی از فشار فیزیکی، و خطر آسیب دائم به سلول‌های مژک‌دار حلزون گوش به دلیل تابش مستقیم ارتعاشات پرفشار هوا در فاصله چند میلی‌متری پرده صماخ.

از سوی دیگر، بلندگوهای معمولی نیز راهکاری کارآمد برای محیط‌های اشتراکی نیستند؛ امواج صوتی در این بلندگوها به صورت کروی در تمام جهات اتاق منتشر می‌شوند، حریم خصوصی تماس‌های تلفنی را نقض می‌کنند و تمرکز دیگران را به شدت برهم می‌زنند. همان‌گونه که در بررسی نسل نوین حلقه‌های هوشمند و سنجش فشار خون بدون کاف اشاره شد، روند طراحی گجت‌های هوشمند در دهه جاری بر «نامرئی‌سازی» فناوری و حذف هرگونه مداخله فیزیکی مزاحم بر روی اندام‌های حسی انسان استوار است.

امروزه ظهور گجت‌های رومیزی مبتنی بر باریکه‌سازی صدا (Sound Beaming)، این بحران تاریخی را با مهار پدیده‌های شگفت‌انگیز فیزیک صوت و آکوستیک غیرخطی به طور کامل برطرف ساخته است.

فیزیک پدیده برهم‌کنش غیرخطی هوا؛ چگونه امواج ناشنوای فراصوت به موسیقی تبدیل می‌شوند؟

راز دستیابی به باریکه‌ای متمرکز از صدا که مانند پرتو لیزر حرکت کند، در ویژگی‌های فرکانسی امواج صوتی نهفته است. امواج صوتی با فرکانس‌های شنیداری انسان (۲۰ هرتز تا ۲۰ کیلوهرتز) طول‌موج‌های بزرگی در مقیاس چند سانتی‌متر تا چند متر دارند؛ در نتیجه بر اساس اصل هویگنس، به سرعت در محیط پراکنده می‌شوند. اما امواج فراصوت (Ultrasound) با فرکانس‌های بالاتر از ۴۰ تا ۱۰۰ کیلوهرتز دارای طول‌موج‌هایی در حد چند میلی‌متر هستند و می‌توانند با بهره‌گیری از آرایه‌های فازی، با زاویه واگرایی کمتر از ۳ درجه در فضا به صورت یک باریکه باریک هدایت شوند.

گوش انسان به طور طبیعی قادر به شنیدن فرکانس‌های ۴۰ کیلوهرتز نیست. نوآوری گجت‌های مدرن در بهره‌گیری از خاصیت «الاستیسیته غیرخطی مولکول‌های هوا» نهفته است. هنگامی که یک موج اولتراسونیک پرفشار حامل پیام صوتی مدوله‌شده در هوا حرکت می‌کند، مولکول‌های هوا در فازهای فشردگی و انبساط رفتار غیرخطی از خود نشان می‌دهند. این پدیده سبب می‌شود که هوا خودش به عنوان یک میکسر دمودولاتور عمل کند؛ موج فراصوت مادر به تدریج انرژی خود را از دست داده و صداهای شنیداری خالص و شفاف دقیقاً در نقطه کانونی بازتولید می‌شوند.

نتیجه این رفتار فیزیکی، شبیه به معجزه است: تا زمانی که سر شما در راستای پرتو قرار دارد، موسیقی یا صدای مخاطب را با شفافیت استریو و استیج صوتی سه‌بعدی می‌شنوید؛ اما اگر تنها ۲۰ سانتی‌متر سر خود را به راست یا چپ متمایل کنید، سکوت مطلق برقرار است و هیچ فرکانسی توسط افراد مجاور احساس نمی‌شود.

سیستم اسپیکر اولتراسونیک پارامتریک و باریکه‌سازی جهت‌دار صدا بر روی میز کار مدرن دوران کنونی
نمودار انتشار غیرخطی امواج فراصوت ۴۰ کیلوهرتز در هوا و خودتعدیل‌گری آکوستیک به صدای شنیداری در نقطه تمرکز گوش کاربر

ردیابی بلادرنگ سر با سنسورهای ۳D میلی‌متری و هدایت زاویه‌ای باریکه آکوستیک

بزرگ‌ترین محدودیت سیستم‌های جهت‌دار آزمایشگاهی در سال‌های گذشته، وابستگی شدید به قرارگیری کاملاً ثابت کاربر در یک نقطه مشخص بود؛ کوچک‌ترین تکان دادن صندلی باعث قطع شدن جریان صدا می‌شد. گجت‌های پرچمدار دوران کنونی با تلفیق آرایه‌های مبدل پیزوالکتریک میکرومتری (PMUT) و رادارهای فوق‌موج میلی‌متری ۶۰ گیگاهرتز، آزادی حرکت کامل را برای کاربر به ارمغان آورده‌اند.

سنسور رادار سه‌بعدی تعبیه شده در بدنه دستگاه، بدون نیاز به دوربین یا نقض حریم خصوصی تصویری، موقعیت فضایی گوش‌های کاربر را با نرخ ۱۲۰ هرتز و با دقت میلی‌متری در سراسر میز کار ردیابی می‌کند. تراشه پردازش سیگنال دیجیتال (DSP) بلافاصله تاخیر فاز (Phase Delay) تک‌تک مبدل‌های آکوستیک را تنظیم می‌نماید و جهت پرتو صوتی را به گونه‌ای خم می‌کند که باریکه درست به ورودی گوش راست و چپ هدایت شود.

همان‌گونه که در بررسی تخصصی مدیریت دانش شخصی اول‌محلی و گراف دانش آفلاین امروزه بر صیانت از حریم شخصی تاکید شد، تمامی پردازش‌های راداری و صوتی این دستگاه‌ها به صورت کاملاً لبه و آفلاین در خود سخت‌افزار انجام می‌شود و هیچ سیگنالی به سرورهای ابری مخابره نمی‌گردد.

کاربردهای تجاری، سلامت شنوایی و تجربه فضایی صوت سه‌بعدی

فناوری باریکه‌سازی صدا امروزه نه تنها میزهای کار اداری، بلکه تعاملات روزمره در منازل را دگرگون ساخته است. اعضای یک خانواده اکنون می‌توانند هم‌زمان در یک اتاق نشیمن به تماشای برنامه‌های تلویزیونی متفاوت، گوش دادن به پادکست یا مکالمه تصویری مشغول شوند، بدون آنکه نیاز به گذاشتن هندزفری داشته باشند یا تداخل صوتی آزاردهنده‌ای میان آن‌ها به وجود آید.

علاوه بر این، در صنعت گیمینگ و شبیه‌سازی‌های واقعیت مجازی، سیستم می‌تواند صداهای محیطی، صدای پای دشمنان یا انعکاس اصوات در فضا را با ایجاد تاخیرهای دقیق بین دو گوش، با حس فضایی فوق‌العاده واقعی (Spatial Binaural Audio) بازسازی کند. این امر سبب می‌شود گیمرها احساس کنند صدا مستقیماً از اشیای اتاق بازتاب می‌یابد.

در جمع‌بندی، اسپیکرهای اولتراسونیک پارامتریک نماد بلوغ گجت‌های هوشمند در ارتقای کیفیت زیست انسانی هستند؛ فناوری بدون وزنی که بدون درگیر کردن بدن با کابل‌ها و بالشتک‌های فومی، غوطه‌وری صوتی مطلق و حریم شخصی بی‌نقصی را به ارمغان آورده است.

این مطلب را با دوستانتان به اشتراک بگذارید
ر
نوشته‌ی
ریحانه روستا

روزنامه‌نگار حوزه‌ی گجت؛ علاقه‌مند به روایت آدم‌ها و تغییراتی که فناوری در زندگی روزمره ایجاد می‌کند.

همه‌ی مطالب
مطالب پیشنهادی ماگ بیت

بیشتر از گجت

مشاهده همه