خبر فوریامروز

فرمان الکترونیکی Steer-by-Wire و افزونگی سه‌گانه در خودروهای برقی

اتصال فیزیکی چرخ‌ها و فرمان برای همیشه قطع شد؛ سیستم‌های Steer-by-Wire امروزه با ایمنی سه‌گانه و فرمان‌پذیری متغیر، هدایت خودروهای برقی را متحول کردند.

فرمان الکترونیکی Steer-by-Wire و افزونگی
فرمان الکترونیکی Steer-by-Wire و افزونگی سه‌گانه در خودروهای برقی — عکس: آرشیو ماگ بیت
خلاصه در یک نگاه
  • بررسی جامع و مهندسی دگرگونی بنیادین در شاسی و کابین خودروهای الکتریکی پیشرفته دوران کنونی با فراگیر شدن سیستم‌های هدایت با سیم (Steer-by-Wire - SbW). واکاوی حذف کامل ستون صلب فلزی مابین غربیلک فرمان و چرخ‌های جلو؛ تشریح معماری ایمنی با افزونگی سه‌گانه (Triple Redundant ECUs and Actuators) که احتمال نقص فنی را به کمتر از یک در یک میلیارد ساعت رسانده است؛ تحلیل بازخورد لمسی شبیه‌سازی‌شده (Haptic Force Feedback)، نسبت چرخش متغیر هوشمند که دور زدن در کوچه‌های باریک را بدون برداشتن دست از روی فرمان ممکن می‌سازد، جمع شدن کامل غربیلک درون داشبورد در حالت خودران سطح ۴ و کاهش چشمگیر آسیب‌های قفسه سینه راننده در تصادفات مرگبار.
  • بررسی جامع ابعاد فنی و کاربردی توسط تحریریه ماگ بیت.
  • پیش‌بینی اثرات کوتاه‌مدت و بلندمدت بر اکوسیستم فناوری.

پایان میراث ۱۲۰ ساله ستون مکانیکی فرمان؛ چرا حذف میله فلزی یک ضرورت مهندسی بود؟

از ابتدای تولد صنعت خودروسازی، ارتباط میان دست راننده و چرخ‌های خودرو توسط یک لوله و میله فولادی مستقیم مجهز به مفاصل یونیورسال و دنده‌شانه‌ای (Rack and Pinion) برقرار می‌شد. با وجود اضافه شدن سیستم‌های هیدرولیک و بعدها کمکی برقی (EPS)، این محور فلزی صلب همواره نقطه ضعف بزرگی در طراحی پلتفرم‌های خودرو بود.

در تصادفات شدید از روبرو، این ستون فلزی صلب مانند نیزه‌ای به سمت قفسه سینه راننده پرتاب می‌شد و عامل صدمات مرگبار بود. علاوه بر این، ارتعاشات خسته‌کننده ناشی از دست‌اندازهای جاده دائماً به دستان راننده منتقل می‌شد و از سوی دیگر، زاویه چرخش ثابت فرمان به این معنا بود که برای دور زدن در یک کوچه تنگ، راننده باید دست‌کم دو و نیم دور کامل غربیلک را می‌چرخاند.

همان‌گونه که در بررسی معماری‌های نوین نظیر معماری ولتاژ فوق‌بالای ۱۲۰۰ ولت کاربید سیلیکون و خنک‌کاری غوطه‌وری دیدیم که دیجیتالی‌سازی کل اجزای خودرو برقی راندمان را دگرگون می‌سازد، حذف میله مکانیکی فرمان آخرین قطعه پازل برای دیجیتالی کردن صددرصدی دینامیک حرکتی خودرو امروزه است.

معماری ایمنی با افزونگی سه‌گانه (Fail-Operational Triple Redundancy)؛ ضریب اطمینان در سطح هوانوردی

بزرگ‌ترین مانع روانی و قانونی در پذیرش عمومی فرمان برقی بدون سیم، ترس از قطع ارتباط الکتریکی و از دست رفتن کنترل خودرو در سرعت‌های اتوبانی بود. اگر در سرعت ۱۳۰ کیلومتر بر ثانیه یک سیم قطع شود چه اتفاقی می‌افتد؟

خودروسازان پیشرو دوران کنونی با اقتباس از استانداردهای ایمنی هواپیماهای مسافربری بویینگ و ایرباس، معماری افزونگی سه‌گانه واقعی را پیاده‌سازی کرده‌اند. در این پلتفرم، دو سیم‌کشی کاملاً مستقل با مسیرهای مجزا، سه واحد کنترل الکترونیکی مجزا (ECU) با نرم‌افزارهای ناهمگون و دو موتور الکتریکی قدرتمند براشلس بر روی شاسی تعبیه شده‌اند.

حتی اگر یکی از پردازنده‌ها آتش بگیرد و یک موتور از کار بیفتد، سیستم‌های پشتیبان در کمتر از ۲ میلی‌ثانیه بدون آنکه راننده متوجه کوچک‌ترین افتی در هدایت‌پذیری شود، کنترل چرخ‌ها را بر عهده می‌گیرند؛ ضریب اطمینانی که استاندارد سخت‌گیرانه ایمنی خودرویی ISO 26262 ASIL-D را به طور کامل احراز کرده است.

معماری هدایت الکترونیکی Steer-by-Wire و عملگرهای الکترومکانیکی پشتیبان در شاسی خودرو برقی
سامانه هدایت الکترونیکی با افزونگی سه‌گانه (Steer-by-Wire with Triple Redundancy): با حذف میله مکانیکی صلب فرمان، زاویه چرخش غربیلک توسط سنسورهای زاویه‌ای دوگانه خوانده شده و دو موتور سروو گشتاور بالا چرخ‌ها را با نسبت متغیر پویا بر اساس سرعت خودرو هدایت می‌نمایند.

نسبت چرخش متغیر پویا (Variable Steering Ratio)؛ رانندگی شهری با غربیلک فرمول یک یوک

یکی از هیجان‌انگیزترین مزایای Steer-by-Wire، امکان تغییر نرم‌افزاری ضریب چرخش چرخ‌ها در کسری از ثانیه است. در سرعت‌های پایین و هنگام پارک دوبل، تنها با چرخاندن ۱۲۰ درجه‌ای غربیلک فرمان (بدون نیاز به ضربدری کردن دست‌ها)، چرخ‌های جلو به حداکثر زاویه گردش خود می‌رسند و مانورپذیری خودرو را مانند خودروهای کارتینگ می‌سازند.

در سوی مقابل، در سرعت‌های بالای بزرگراهی، حساسیت فرمان به طور خودکار کاهش می‌یابد تا لرزش‌های جزئی دست راننده باعث انحراف خطرناک خودرو نشود. این نسبت پویا امکان استفاده کاربردی و ایمن از غربیلک‌های خلبانی یوک (Yoke) را فراهم آورده است؛ غربیلک‌هایی که تا پیش از این به دلیل دشواری دور زدن در سرعت پایین مورد انتقاد شدید بودند.

همان‌طور که در تشریح آیرودینامیک تطبیقی تغییرشکل‌دهنده و تعلیق مگنتورئولوژیک در هایپرکارها دیدیم، هماهنگی هوشمند فرمان با سیستم تعلیق تطبیقی مانع از واژگونی خودرو در مانورهای ناگهانی گوزن (Moose Test) می‌گردد.

شبیه‌سازی حسی فیدبک لمسی (Haptic Force Feedback) و ایزولاسیون کامل از نویزهای نامطلوب جاده

رانندگان حرفه‌ای بخش عمده‌ای از قضاوت خود درباره چسبندگی لاستیک‌ها و لغزندگی سطح آسفالت را از طریق مقاومت فیزیکی غربیلک فرمان دریافت می‌کنند. از بین رفتن اتصال مکانیکی می‌توانست حس رانندگی را بی‌روح و شبیه به بازی‌های ویدیویی کند.

برای حل این چالش، یک موتور فیدبک لمسی پیشرفته در پشت غربیلک تعبیه شده است که داده‌های ارسالی از حسگرهای گشتاور و شتاب جانبی چرخ‌ها را به بازخورد لمسی فوق‌العاده واقع‌گرایانه تبدیل می‌نماید. راننده دقیقاً افت چسبندگی لاستیک در پیچ‌های خیس را در دستان خود حس می‌کند.

با این حال، نویزهای بیهوده و تکان‌های آزاردهنده ناشی از چاه‌های خیابان و آسفالت‌های خراب توسط الگوریتم‌های هوش مصنوعی فیلتر می‌شوند؛ ویژگی بی‌نظیری که سفرهای طولانی‌مدت را برای سرنشینان به تجربه‌ای بدون کوفتگی عضلانی و بسیار آرامش‌بخش بدل می‌سازد.

ادغام با خودران سطح ۴ و انقلابی در چیدمان فضای داخلی کابین خودروهای ۲۰۲۷

حذف میله صلب فرمان دست طراحان خودرو را برای بازآفرینی فضای داخلی باز گذاشته است. در حالت رانندگی خودران سطح ۴، غربیلک فرمان در عرض ۳ ثانیه به صورت الکتریکی درون قاب داشبورد جمع شده و پنهان می‌شود و فضای جلوی راننده را به یک میز کار مسافرتی یا لانژ استراحت با نمایشگر عریض تبدیل می‌نماید.

پیوند این چابکی مکانیکی با باتری‌های نسل جدید که در باتری‌های آند سیلیکون خالص ۱۰۰ درصدی با شارژ فوق‌سریع بررسی کردیم، نسل نوینی از وسایل نقلیه الکتریکی بدون راننده را پدید آورده است که سبک زندگی شهری را متحول می‌سازند.

تحریریه ماگ بیت فراگیر شدن سیستم‌های Steer-by-Wire را نماد گذار قطعی صنعت خودرو از عصر مکانیک سنگین به عصر مکاترونیک هوشمند نرم‌افزارمحور ارزیابی می‌کند؛ تحولی که تجربه رانندگی را ایمن‌تر، چابک‌تر و لذت‌بخش‌تر از همیشه ساخته است.

این مطلب را با دوستانتان به اشتراک بگذارید
ل
نوشته‌ی
لیلا احمدی

روزنامه‌نگار حوزه‌ی خودرو؛ علاقه‌مند به روایت آدم‌ها و تغییراتی که فناوری در زندگی روزمره ایجاد می‌کند.

همه‌ی مطالب
مطالب پیشنهادی ماگ بیت

بیشتر از خودرو

مشاهده همه