خبر فوریامروز

معماری منطقه‌ای Zonal و خودروهای نرم‌افزارمحور

با استقرار کنترلرهای منطقه‌ای امروزه خودروهای برقی از ماشین‌آلات مکانیکی پیچیده به ابرکامپیوترهای چرخ‌دار نرم‌افزارمحور بدل شده‌اند.

معماری منطقه‌ای Zonal و خودروهای
معماری منطقه‌ای Zonal و خودروهای نرم‌افزارمحور — عکس: آرشیو ماگ بیت
خلاصه در یک نگاه
  • تحلیل موشکافانه تحول پلتفرم‌های الکترونیکی و نرم‌افزاری صنعت خودرو امروزه. عبور از ساختارهای پراکنده و منسوخ با بیش از ۱۰۰ ماژول کنترلی مستقل (ECU) به سوی معماری متمرکز منطقه‌ای (Zonal Controllers) همراه با شبکه فیبر نوری و اترنت گیگابیتی TSN. نحوه سبک‌سازی ۵۰ کیلوگرمی وزن دسته‌سیم‌ها، ارتقای راندمان مصرف باتری و پیاده‌سازی سیستم‌عامل‌های یکپارچه لینوکسی-اتوزار که امکان تغییر کامل رفتار دینامیکی خودرو، ارتقای سنسورهای رانندگی خودران و سیستم تعلیق را از طریق بسته‌های آپدیت آنلاین OTA بدون مراجعه به نمایندگی محقق ساخته‌اند.
  • بررسی جامع ابعاد فنی و کاربردی توسط تحریریه ماگ بیت.
  • پیش‌بینی اثرات کوتاه‌مدت و بلندمدت بر اکوسیستم فناوری.

کابوس کابل‌کشی سنتی؛ بن‌بست معماری‌های پراکنده با بیش از ۱۰۰ ماژول ECU

در طول سه دهه گذشته، اضافه شدن هر قابلیت جدید به خودروها از کیسه هوا و ترمز ABS گرفته تا گرم‌کن صندلی، رادارهای نقطه کور و نمایشگرهای مالتی‌مدیا، مستلزم اضافه شدن یک واحد کنترل الکترونیکی مجزا (ECU) بود. تا اوایل دهه کنونی، یک خودروی مدرن به بیش از ۱۲۰ ماژول الکترونیکی از تأمین‌کنندگان گوناگون با پروتکل‌های ارتباطی ناهمگون متکی بود. این ساختار آشفته باعث ایجاد شبکه‌ای عظیم از کابل‌های مسی با وزنی فراتر از ۶۰ کیلوگرم و طولی بالغ بر ۴ تا ۵ کیلومتر می‌شد؛ امری که پس از بدنه و باتری، سنگین‌ترین و گران‌ترین قطعه خط تولید به شمار می‌آمد.

امروزه این بن‌بست مکانیکی و نرم‌افزاری با معرفی سراسری «معماری الکترونیکی منطقه‌ای» (Zonal E/E Architecture) برای همیشه شکسته شد. به جای تخصیص یک کنترلر برای هر عملکرد خودرو، خودروها به ۴ منطقه فیزیکی (شمالی، جنوبی، شرقی و غربی) تقسیم شده‌اند. در هر منطقه، یک کنترلر منطقه‌ای قدرتمند (Zone Gateway) مستقر است که مدیریت تمام حسگرها، چراغ‌ها، اکچویتورها و موتورهای برقی آن بخش را بر عهده دارد. این بازطراحی، همانند تکامل صورت‌گرفته در باتری‌های حالت جامد لیتیوم-فلز با شارژ ۱۰C، جهش چشمگیری در کاهش وزن و افزایش برد پیمایش ایجاد کرده است.

پشتوانه ارتباطی شبکه اترنت گیگابیتی TSN و رایانش ابری درون‌خودرویی

کنترلرهای منطقه‌ای چهارگانه، داده‌های خام دریافتی از رادارها، دوربین‌های کیفیت بالا و حسگرهای اولتراسونیک را از طریق یک حلقه بسته (Ring Topology) کابل اترنت خودرویی با سرعت ۱۰ گیگابیت بر ثانیه و مبتنی بر استاندارد حساس به زمان (Time-Sensitive Networking - TSN) به یک «ابررایانه مرکزی» (Central Vehicle Compute) ارسال می‌کنند. این رایانه مرکزی که مجهز به تراشه‌های ناهمگون هوش مصنوعی و پردازنده‌های چندهسته‌ای امنیتی است، وظایف پردازش تصویر خودران، هماهنگی پایداری گشتاور و اجرای سیستم‌عامل سرگرمی را به تنهایی انجام می‌دهد.

این گذار ساختاری با حذف باس‌های قدیمی نظیر CAN و LIN، پهنای باند را بیش از ۱۰۰ برابر افزایش داده و تاخیر انتقال فرمان‌های حیاتی (مانند ترمز اضطراری خودکار) را به کمتر از ۵۰۰ میکروثانیه رسانده است. ترکیب این ارتباطات گیگابیتی با موتورهای شار محوری بدون عناصر خاکی کمیاب SynRM امکان هدایت برداری دقیق گشتاور را برای هر چرخ به صورت مجزا در هر میلی‌ثانیه فراهم می‌سازد.

شِما و دیاگرام مقایسه‌ای درخت سیم‌کشی سنتی در برابر معماری کنترلرهای منطقه‌ای چهارگانه Zonal در شاسی خودروهای برقی
تحول هندسی پلتفرم الکترونیک خودرو (Zonal E/E Layout): تجمیع ده‌ها ماژول الکترونیکی پراکنده درون ۴ کنترلر منطقه‌ای محیطی و یک ابررایانه مرکزی، طول دسته‌سیم‌ها را از ۵ کیلومتر به کمتر از ۸۰۰ متر رسانده و بستری با تاخیر ساب‌میلی‌ثانیه‌ای برای سیستم‌عامل خودرو فراهم کرده است.

انقلاب نرم‌افزارمحور (SDV)؛ بازتعریف مفهوم مالکیت خودرو با پلتفرم‌های OTA

بزرگ‌ترین دستاورد تجاری و کاربری این معماری، تحقق مفهوم راستین «خودروهای نرم‌افزارمحور» (Software-Defined Vehicles - SDV) است. در یک خودروی مجهز به معماری زونال، نرم‌افزار از قید و بند سخت‌افزار رها شده است (Hardware-Software Decoupling). سیستم‌عامل خودرو مبتنی بر معماری سرویس‌گرا (SOA) پیاده‌سازی شده، به این معنا که هر قابلیت خودرو به عنوان یک API نرم‌افزاری درون شبکه عمل می‌کند.

تولیدکننده می‌تواند امروزه از طریق بسته‌های به‌روزرسانی ابری بی‌سیم (Over-The-Air - OTA)، نه تنها ظاهر داشبورد، بلکه منحنی پاسخ‌دهی سیستم تعلیق بادی، بازدهی سیستم بازیابی انرژی ترمز، زاویه گردش چرخ‌های عقب و حتی الگوریتم‌های رانندگی خودمختار در شرایط برفی را بدون مراجعه راننده به تعمیرگاه کالیبره و دگرگون کند. خودروی خریداری‌شده با گذشت زمان نه تنها مستهلک و قدیمی نمی‌شود، بلکه هر ماه با دریافت ویژگی‌های نرم‌افزاری جدید، باهوش‌تر و کارآمدتر می‌گردد.

چشم‌انداز تحول در زنجیره تأمین خودروسازان جهان به روایت ماگ بیت

دوران کنونی پایانی بر دوران خودروسازانی است که خود را صرفاً مونتاژکننده قطعات مکانیکی می‌دانستند. گذار به معماری منطقه‌ای Zonal شرکت‌های سنتی را وادار کرده تا همانند شرکت‌های فناوری سیلیکون‌ولی، تیم‌های مهندسی نرم‌افزار خود را به قلب فرآیند توسعه خودرو منتقل کنند.

تحریریه ماگ بیت این معماری را سنگ‌بنای ناوگان‌های روبوتاکسی کاملاً خودمختار و خودروهای شخصی نسل آینده می‌داند. ترکیب کاهش ۵۰ درصدی هزینه‌های مونتاژ سیم‌کشی با ارتقای نرم‌افزاری مستمر، خودرو را از یک کالای مصرفی با افت قیمت دائمی به یک سرمایه هوشمند و انطباق‌پذیر با زندگی دیجیتال انسان معاصر مبدل ساخته است.

این مطلب را با دوستانتان به اشتراک بگذارید
ر
نوشته‌ی
ریحانه روستا

روزنامه‌نگار حوزه‌ی خودرو؛ علاقه‌مند به روایت آدم‌ها و تغییراتی که فناوری در زندگی روزمره ایجاد می‌کند.

همه‌ی مطالب
مطالب پیشنهادی ماگ بیت

بیشتر از خودرو

مشاهده همه