خبر فوریامروز

شارژ مگاواتی MCS و اینورترهای ۱۲۰۰ ولت GaN در خودروهای برقی

پایان معطلی در ایستگاه‌های شارژ؛ با ورود اینورترهای ۱۲۰۰ ولت GaN و شارژرهای مگاواتی امروزه انرژی صدها کیلومتر پیمایش در چند دقیقه تأمین می‌شود.

شارژ مگاواتی MCS و اینورترهای
شارژ مگاواتی MCS و اینورترهای ۱۲۰۰ ولت GaN در خودروهای برقی — عکس: آرشیو ماگ بیت
خلاصه در یک نگاه
  • تحلیل تخصصی و مهندسی دگرگونی پلتفرم‌های الکتریکی ولتاژ فوق‌بالا امروزه استقرار تجاری استاندارد شارژ مگاواتی (MCS) با توان خیره‌کننده ۳.۷۵ مگاوات در شبکه‌های حمل‌ونقل تجاری و هایپرکارهای برقی. بررسی گذر از ترانزیستورهای سیلیکون کارباید به سوئیچ‌های توان نیترید گالیوم (GaN-on-SiC) با تحمل ولتاژ ۱۲۰۰ ولت، کاهش ابعاد اینورتر تا نصف و راندمان بیش از ۹۹ درصد. تشریح کابل‌های شارژ خنک‌شونده با سیال دی‌الکتریک و استراتژی‌های محافظت از کاتد سلول‌های باتری در شارژ با جریان ۳۰۰۰ آمپر.
  • بررسی جامع ابعاد فنی و کاربردی توسط تحریریه ماگ بیت.
  • پیش‌بینی اثرات کوتاه‌مدت و بلندمدت بر اکوسیستم فناوری.

فراتر از ایستگاه‌های شارژ کلاسیک؛ معماری استاندارد مگاواتی MCS و جریان ۳۰۰۰ آمپری

سال‌هاست که زمان سوخت‌گیری در پمپ‌بنزین‌ها به عنوان معیار طلایی سرعت در ذهن رانندگان تثبیت شده بود؛ معیاری که حتی ایستگاه‌های سوپرشارژر ۳۵۰ و ۴۰۰ کیلوواتی کنونی نیز در رقابت با آن کم می‌آوردند. این چالش در خودروهای تجاری، کشنده‌های سنگین و اتوبوس‌های بین‌شهری به دلیل ابعاد عظیم باتری‌ها (بیش از ۶۰۰ کیلووات‌ساعت) به بحرانی واقعی بدل شده بود و خواب چندین ساعته ناوگان در پایانه‌ها صرفه اقتصادی برقی‌سازی را به چالش می‌کشید. امروزه آغاز رسمی بهره‌برداری تجاری از استاندارد مگاواتی Megawatt Charging System (MCS) با قابلیت تحویل توان تا ۳.۷۵ مگاوات (ولتاژ ۱۲۵۰ ولت و جریان ۳۰۰۰ آمپر)، این مانع بزرگ را از میان برداشته است.

تزریق چنین سطح توانی به معنای اضافه شدن ۵۰۰ کیلومتر برد حرکتی برای یک کامیون سنگین یا شارژ کامل یک سدان لوکس با باتری حالت جامد در کمتر از ۱۰ دقیقه است. دستیابی به این شاهکار مهندسی نیازمند بازطراحی ریشه‌ای کابل‌ها و کانکتورها بود؛ جایی که سیالات دی‌الکتریک غیرقابل اشتعال با فشار بالا درون هسته کابل مسی گردش می‌کنند تا حرارت ناشی از مقاومت الکتریکی را در لحظه جذب نمایند. این دستاورد با نوآوری‌های مطرح‌شده در رادارهای تصویربرداری 4D و فیوژن سنسورهای لبه هم‌جهت است؛ زیرا خودروهای سنگین هوشمند نیازمند ترکیب هم‌زمان حسگری پیشرفته و تجدید قوای سریع انرژی هستند.

معماری ایمنی پورت MCS مجهز به سنسورهای فیبر نوری سنجش دما در هر پین اتصال و سوییچ‌های قطع اضطراری بر پایه هوش مصنوعی است که هرگونه افت مقاومت یا جرقه احتمالی را در چند نانوثانیه شناسایی و جریان را قطع می‌کنند.

اینورترهای ۱۲۰۰ ولت نیترید گالیوم (GaN)؛ بازتعریف ابعاد و راندمان پیشرانه الکتریکی

هم‌زمان با ارتقای ولتاژ پک باتری‌ها به مرز ۱۰۰۰ و ۱۲۰۰ ولت، قطعات نیمه‌رسانای قدرت درون اینورتر خودرو نیز ناگزیر از تحول شدند. ترانزیستورهای سیلیکون کارباید (SiC) که در سال‌های گذشته قهرمان بازدهی بودند، در فرکانس‌های سوئیچینگ بالای ۲۰۰ کیلوهرتز با محدودیت‌های فیزیکی در تلفات گرمایی مواجه می‌شدند. امروزه ترانزیستورهای اثر میدانی نیترید گالیوم تقویت‌شده با بستر سیلیکون کارباید (GaN-on-SiC) با تحمل ولتاژ شکست بیش از ۱۲۰۰ ولت، جایگاه پیشتازی را فتح کرده‌اند.

تحرک‌پذیری الکترونی بسیار بالاتر GaN مقاومت حالت روشن (Rds_on) را تا ۶۰ درصد کاهش داده و سرعت سوئیچینگ را به بیش از ۵ برابر رسانده است. نتیجه این مهندسی پیشرفته، کوچک شدن ابعاد هیت‌سینک و چوک‌های اینورتر تا نصف اندازه نمونه‌های قبلی و ثبت راندمان باورنکردنی ۹۹.۲ درصدی در تبدیل توان DC به AC است. این سطح از چگالی توان هماهنگی بی‌نقصی با موتورهای پیشرفته نسل نوین نظیر پیشرانه‌های الکتریکی فلاکس محوری درون‌چرخ دارد؛ جایی که کل پکیج موتور و اینورتر در توپی چرخ ادغام می‌شود.

کاهش تلفات حرارتی اینورتر، نیاز به سامانه‌های پیچیده پمپ آب و رادیاتورهای بزرگ را به حداقل رسانده و به مهندسان اجازه می‌دهد پلتفرم خودرو را بسیار آیرودینامیک‌تر و جادارتر طراحی کنند.

طرح فنی اتصال کانکتور استاندارد MCS با خنک‌کاری مایع داخلی و اینورترهای توان ۱۲۰۰ ولت GaN در شاسی خودرو
کالبدشکافی ایستگاه شارژ مگاواتی: مانیفولد گردش مایع خنک‌کننده درون پین‌های مسی، سنسورهای حرارتی فروسرخ بلادرنگ و ماژول فشرده اینورتر GaN متصل به پک باتری پک‌پوشیده سلول-به-شاسی (CTC).

سلامت کاتد و مدیریت حرارتی ترانس‌کریتیکال در شارژ با نرخ‌های فراتر از 5C

شارژ باتری با توان چند مگاواتی این پرسش حیاتی را مطرح می‌کند: چگونه می‌توان بدون تخریب ساختار کریستالی کاتد یا ایجاد دندریت‌های لیتیومی خطرناک، باتری را در چند دقیقه شارژ کرد؟ پاسخ در ادغام سیستم‌های خنک‌کاری غوطه‌وری مستقیم (Immersion Cooling) و مبردهای فوق‌پیشرفته نهفته است. در پک‌های باتری، سلول‌ها به طور کامل در یک سیال عایق فلوروکربنی غرق شده‌اند که حرارت را با ضریب انتقال گرمایی چند برابر هوا یا گلیکول هدایت می‌کند.

هم‌زمان، استفاده از سیستم‌های پمپ حرارتی دوطرفه با الهام از پمپ‌های حرارتی ترانس‌کریتیکال CO2 در خودروهای برقی، به سیستم اجازه می‌دهد در ابتدای فرآیند شارژ سریع، دمای باتری را به طور یکنواخت به بازه ایده‌آل ۳۵ الی ۴۰ درجه سانتی‌گراد رسانده و سپس با شروع تزریق جریان مگاواتی، دمای سلول‌ها را با دقت کسری از درجه زیر ۴۵ درجه سانتی‌گراد قفل کند.

الگوریتم‌های تطبیقی مدیریت باتری (BMS) با رصد مداوم طیف امپدانس الکتروشیمیایی سلول‌ها، منحنی شارژ را به صورت میلی‌ثانیه‌ای تنظیم می‌کنند تا از رسوب لیتیوم روی آند گرافیتی-سیلیکونی کاملاً جلوگیری به عمل آید و عمر مفید پک باتری به بیش از یک میلیون کیلومتر برسد.

پایداری شبکه توزیع و بافرهای مگاواتی ذخیره‌ساز انرژی امروزه

بدیهی است که اتصال هم‌زمان چندین ایستگاه شارژ ۳.۷۵ مگاواتی به شبکه برق منطقه‌ای می‌تواند شوک‌های ناگهانی عظیمی به خطوط انتقال فشار قوی وارد نماید. برای مهار این چالش، هاب‌های شارژ مگاواتی امروزه به صورت ریزشبکه‌های هیبریدی خودکفا (Hybrid Microgrids) طراحی شده‌اند. هر ایستگاه مجهز به استخرهای ذخیره‌ساز انرژی بر پایه باتری‌های سدیم-یون یا باتری‌های جریان ردوکس و آرایه‌های فتوولتائیک سقفی است.

این بافرهای باتری در ساعات افت مصرف شبکه یا تابش آفتاب شارژ می‌شوند و هنگام ورود کامیون‌ها و خودروهای نیازمند توان فوق‌بالا، انرژی مگاواتی را بدون نیاز به کشش جریان سهمگین از شبکه سراسری تحویل می‌دهند. علاوه‌بر این، در صورت نیاز شبکه برق، این ایستگاه‌ها با پروتکل Vehicle-to-Grid (V2G) می‌توانند در نقش نیروگاه‌های تثبیت‌کننده فرکانس ظاهر شوند.

دوران کنونی دورانی است که خودروهای برقی نه تنها بر محدودیت‌های مسافتی غلبه کرده‌اند، بلکه با شارژ مگاواتی و نیمه‌رساناهای GaN، استانداردهای جدیدی از کارایی، سرعت و دوام را در تاریخ مهندسی خودرو به ثبت رسانده‌اند.

این مطلب را با دوستانتان به اشتراک بگذارید
ف
نوشته‌ی
فائزه راهب

روزنامه‌نگار حوزه‌ی خودرو؛ علاقه‌مند به روایت آدم‌ها و تغییراتی که فناوری در زندگی روزمره ایجاد می‌کند.

همه‌ی مطالب
مطالب پیشنهادی ماگ بیت

بیشتر از خودرو

مشاهده همه
شارژ مگاواتی MCS و اینورترهای ۱۲۰۰ ولت GaN در خودروهای برقی | ماگ بیت | ماگ بیت